Και τώρα δείτε πως ξεκινά μια πυρκαγιά…

Ένα βίντεο που κυκλοφορεί δείχνει με σχεδόν κινηματογραφικό τρόπο αυτό που πολλοί υποψιάζονταν αλλά σπάνια βλέπουμε να καταγράφεται: καλώδια του δικτύου μεταφοράς ηλεκτρικού ρεύματος να πετούν σπινθήρες, πιθανότατα λόγω υπερφόρτωσης, βραχυκυκλώματος ή άλλης βλάβης, με τους σπινθήρες να πέφτουν κατευθείαν πάνω σε ξερά χόρτα — υλικό που το καλοκαίρι λειτουργεί σαν πυρίτιδα.

Το αποτέλεσμα είναι σχεδόν αναπόφευκτο: μέσα σε δευτερόλεπτα ξεκινά μια ακόμη πυρκαγιά.

Η αιτία της βλάβης δεν είναι ακόμη ξεκάθαρη. Αυτό όμως που κάνει το βίντεο ιδιαίτερα αποκαλυπτικό είναι πως δείχνει, σχεδόν σε πραγματικό χρόνο, έναν μηχανισμό έναρξης πυρκαγιάς που έχει καταγραφεί επανειλημμένα ως αιτία σε δασικές πυρκαγιές τα τελευταία χρόνια — χωρίς όμως συνήθως να υπάρχει οπτικό τεκμήριο τόσο καθαρό.

Το ερώτημα που γεννά το βίντεο δεν είναι μόνο τεχνικό. Είναι και δομικό: πόσο ασφαλή είναι σήμερα τα δίκτυα μεταφοράς ρεύματος που διασχίζουν δασικές και ημιορεινές εκτάσεις;

Η επέκταση των δικτύων στα βουνά και το νέο ρίσκο

Τα τελευταία χρόνια, η ραγδαία ανάπτυξη αιολικών πάρκων και άλλων μονάδων ΑΠΕ σε ορεινές και δασικές περιοχές έχει συνοδευτεί από αντίστοιχη επέκταση των δικτύων μεταφοράς ενέργειας που τις συνδέουν με το σύστημα. Νέες γραμμές μεταφοράς, νέοι ιστοί, νέα καλώδια περνούν πλέον μέσα από περιοχές που παλιότερα δεν είχαν τέτοιου είδους υποδομές.

Αυτό δημιουργεί ένα νέο, πρόσθετο ρίσκο: κάθε χιλιόμετρο δικτύου που διασχίζει δάσος ή πυκνή βλάστηση είναι, δυνητικά, ένα νέο σημείο όπου μια βλάβη, μια υπερφόρτωση ή μια απλή φθορά υλικού μπορεί να μετατραπεί σε αφορμή για πυρκαγιά.

Η αύξηση αυτών των υποδομών δεν συνοδεύεται πάντα, σύμφωνα με καταγγελίες κατοίκων και φορέων σε διάφορες περιοχές της χώρας, από ανάλογη αύξηση της συντήρησης, του καθαρισμού βλάστησης γύρω από τα δίκτυα, ή των ελέγχων παλαιότητας και φθοράς του εξοπλισμού.

Τα τελευταία χρόνια, η ραγδαία ανάπτυξη αιολικών πάρκων και άλλων μονάδων ΑΠΕ σε ορεινές και δασικές περιοχές έχει συνοδευτεί από αντίστοιχη επέκταση των δικτύων μεταφοράς ενέργειας που τις συνδέουν με το σύστημα. Νέες γραμμές μεταφοράς, νέοι ιστοί, νέα καλώδια περνούν πλέον μέσα από περιοχές που παλιότερα δεν είχαν τέτοιου είδους υποδομές. Εκτός κι αν είναι όλα υπόγεια.

Το φαινόμενο δεν είναι καινούργιο — αλλά διευρύνεται

Βλάβες σε δίκτυα ρεύματος έχουν αναγνωριστεί κατ’ επανάληψη ως αιτία πυρκαγιών, τόσο στην Ελλάδα όσο και διεθνώς — χαρακτηριστικά παραδείγματα έχουν καταγραφεί ακόμη και σε καταστροφικές πυρκαγιές στο εξωτερικό. Το ερώτημα που τίθεται τώρα είναι αν η πύκνωση των δικτύων μέσα σε δασικές και ημιορεινές περιοχές, λόγω της ενεργειακής μετάβασης, πολλαπλασιάζει ανάλογα και τα σημεία κινδύνου.