Data Center στην Καστοριά: Τι γνωρίζουμε και τι μένει να διευκρινιστεί

Η σχεδιαζόμενη δημιουργία Data Center στο Επιχειρηματικό Πάρκο Καστοριάς, στην περιοχή του Άργους Ορεστικού, αποτελεί αναμφίβολα μια σημαντική εξέλιξη για την περιοχή.

Σε έναν νομό που εδώ και χρόνια αναζητά νέες επενδύσεις, θέσεις εργασίας και ένα περισσότερο διαφοροποιημένο παραγωγικό μοντέλο, η προσέλκυση μιας σύγχρονης ψηφιακής υποδομής μπορεί να δημιουργήσει σημαντικές ευκαιρίες.

Ακριβώς όμως επειδή πρόκειται για μια μεγάλη και μακροχρόνια επένδυση, θεωρώ ότι αξίζει να εξετάσουμε από τώρα και ορισμένες άλλες παραμέτρους της.

Όχι για να προδικάσουμε ότι θα υπάρξουν προβλήματα. Ούτε για να αμφισβητήσουμε τη χρησιμότητα της επένδυσης. Αλλά για να γνωρίζουμε όσο γίνεται καλύτερα τι ακριβώς πρόκειται να εγκατασταθεί στην περιοχή μας και ποιες θα είναι οι πραγματικές απαιτήσεις και επιπτώσεις του.

Σύμφωνα με τα στοιχεία που έχουν δημοσιευθεί για το έργο, προβλέπεται IT Load περίπου 5 MW, ενώ η συνολική απαιτούμενη ηλεκτρική ισχύς, μαζί με τα συστήματα ψύξης και τις υπόλοιπες υποστηρικτικές εγκαταστάσεις, προσεγγίζει τα 10 MW.

Σε μεταγενέστερα στοιχεία περιβαλλοντικής υπαγωγής αναφέρεται ισχύς 9,9 MW για Data Center στον Δήμο Άργους Ορεστικού.

Πρόκειται επομένως για μια ιδιαίτερα σημαντική ενεργειακή υποδομή.

Για να έχουμε μόνο μια αίσθηση του μεγέθους — και όχι για να υπολογίσουμε την πραγματική κατανάλωση — εάν μια εγκατάσταση των 9,9 MW λειτουργούσε συνεχώς στο μέγιστο φορτίο επί 24 ώρες το εικοσιτετράωρο και 365 ημέρες τον χρόνο, η αντίστοιχη ηλεκτρική ενέργεια θα έφτανε θεωρητικά περίπου τις 86,7 GWh ετησίως.

Η πραγματική κατανάλωση φυσικά εξαρτάται από το φορτίο των servers, την πληρότητα, την τεχνολογία ψύξης και τη συνολική ενεργειακή αποδοτικότητα. Ακριβώς γι’ αυτό θα ήταν χρήσιμο να γνωρίζουμε τα πραγματικά προβλεπόμενα στοιχεία.

• Ποια εκτιμάται ότι θα είναι η ετήσια κατανάλωση ηλεκτρικής ενέργειας;
• Ποια θα είναι η μέγιστη ζήτηση από το δίκτυο;
• Θα χρειαστούν νέες γραμμές, υποσταθμοί ή άλλες ενισχύσεις του ηλεκτρικού δικτύου;
• Προβλέπεται μέρος της κατανάλωσης να καλύπτεται από ανανεώσιμες πηγές ενέργειας;
• Και ποιος είναι ο σχεδιαζόμενος δείκτης ενεργειακής αποδοτικότητας PUE της εγκατάστασης;

Ένα από τα ζητήματα που θεωρώ ότι αξίζουν ιδιαίτερη προσοχή είναι η χρήση νερού.

Δεν είναι σωστό να υποθέσουμε ότι κάθε Data Center καταναλώνει υποχρεωτικά τεράστιες ποσότητες. Η πραγματικότητα είναι πιο σύνθετη. Η κατανάλωση εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από την τεχνολογία ψύξης. Υπάρχουν συστήματα ξηρής ψύξης, κλειστά κυκλώματα, υβριδικές λύσεις αλλά και τεχνολογίες στις οποίες η χρήση νερού είναι σημαντικότερη.

Γι’ αυτό θα ήταν ιδιαίτερα χρήσιμο να γνωρίζουμε ποια ακριβώς τεχνολογία έχει επιλεγεί για το Data Center της Καστοριάς.

Το ίδιο το ελληνικό κανονιστικό πλαίσιο αντιμετωπίζει το σύστημα ψύξης ως ουσιώδες χαρακτηριστικό ενός Data Center. Στην τεχνική τεκμηρίωση για την υπαγωγή σε Πρότυπες Περιβαλλοντικές Δεσμεύσεις περιλαμβάνεται η περιγραφή του συστήματος ψύξης, ενώ όταν χρησιμοποιείται νερό σε ανοικτό κύκλωμα προβλέπονται πρόσθετες απαιτήσεις για την κάλυψη των αναγκών της εγκατάστασης.

Επομένως θα είχε ενδιαφέρον να δημοσιοποιηθούν συγκεκριμένα στοιχεία:

• Πόσα κυβικά μέτρα νερού αναμένεται να χρησιμοποιούνται ημερησίως και ετησίως;
• Ποια θα είναι η μέγιστη κατανάλωση κατά τις θερμότερες ημέρες;
• Θα χρησιμοποιείται πόσιμο νερό;
• Από ποια πηγή ή δίκτυο θα προέρχεται;
• Θα υπάρχει ανακύκλωση ή επαναχρησιμοποίηση νερού;
• Και ποιος είναι ο σχεδιαζόμενος δείκτης WUE, δηλαδή ο δείκτης αποδοτικότητας χρήσης νερού;

Τα παραπάνω δεν είναι ασυνήθιστες απαιτήσεις. Η ίδια η ευρωπαϊκή πολιτική για τα Data Centers έχει πλέον εντάξει την κατανάλωση ενέργειας, τη χρήση νερού, το PUE, το WUE και άλλους δείκτες βιωσιμότητας στα στοιχεία που πρέπει να παρακολουθούνται για σημαντικές εγκαταστάσεις του κλάδου.

Ένα ακόμη ενδιαφέρον στοιχείο είναι ο τρόπος περιβαλλοντικής αδειοδότησης.

Με βάση την ισχύουσα κατάταξη, τα Data Centers ηλεκτρικής ισχύος από 2 MW έως κάτω των 20 MW εντάσσονται στην περιβαλλοντική Κατηγορία Β.

Αυτό σημαίνει ότι δεν ακολουθούν τη διαδικασία μιας πλήρους Μελέτης Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων όπως συμβαίνει με έργα της Κατηγορίας Α, αλλά υπάγονται σε Πρότυπες Περιβαλλοντικές Δεσμεύσεις.

Πρόκειται για τη νόμιμη διαδικασία που προβλέπει το ισχύον θεσμικό πλαίσιο.

Ωστόσο, επειδή μιλάμε για μια εγκατάσταση σχεδόν 10 MW που θα λειτουργεί επί δεκαετίες, θεωρώ ότι θα ήταν θετικό οι βασικές τεχνικές και περιβαλλοντικές παράμετροι να γίνουν εύκολα προσβάσιμες και στην τοπική κοινωνία.

Η τυπική συμμόρφωση με τη διαδικασία αδειοδότησης και η ουσιαστική ενημέρωση των πολιτών δεν είναι αντίθετες έννοιες. Μπορούν να λειτουργούν συμπληρωματικά.

Υπάρχει όμως και μια πλευρά της επένδυσης που μπορεί να αποτελέσει ευκαιρία ειδικά για την Καστοριά.

Τα Data Centers μετατρέπουν μεγάλο μέρος της ηλεκτρικής ενέργειας που καταναλώνουν σε θερμότητα. Αυτός είναι άλλωστε ένας από τους βασικούς λόγους για τους οποίους απαιτούν ισχυρά συστήματα ψύξης.

Σε μια από τις ψυχρότερες περιοχές της Ελλάδας, επομένως, θεωρώ ότι πρέπει να εξεταστεί πολύ σοβαρά η δυνατότητα αξιοποίησης αυτής της απορριπτόμενης θερμότητας.

Η ευρωπαϊκή νομοθεσία για την ενεργειακή απόδοση δίνει πλέον ιδιαίτερη βαρύτητα στην αξιοποίηση της θερμότητας που παράγουν μεγάλα Data Centers και προβλέπει εξέταση της τεχνικής και οικονομικής δυνατότητας επαναχρησιμοποίησής της.

Για την περιοχή μας αυτό δημιουργεί ένα πολύ ενδιαφέρον ερώτημα. Θα μπορούσε η θερμότητα του Data Center να αξιοποιηθεί από γειτονικές επιχειρήσεις, δημόσια κτίρια, εγκαταστάσεις του Επιχειρηματικού Πάρκου, θερμοκήπια ή κάποια άλλη εφαρμογή;

Θα μπορούσε μακροπρόθεσμα να εξεταστεί ακόμη και η σύνδεσή της με ένα τοπικό σύστημα θέρμανσης; Έχει πραγματοποιηθεί σχετική ανάλυση κόστους-οφέλους; Και εάν η αξιοποίηση κριθεί τεχνικά ή οικονομικά αδύνατη, ποιοι είναι οι λόγοι;

Για την Καστοριά αυτό δεν είναι δευτερεύον θέμα. Η θερμότητα αποτελεί έναν πόρο που ίσως μπορεί να μετατραπεί σε πραγματικό τοπικό όφελος.

Επιπλέον πρέπει να επισημανθεί ο θόρυβος και η 24ωρη λειτουργία. Ένα Data Center λειτουργεί συνεχώς. Οι servers, τα συστήματα ψύξης, οι ψύκτες, οι ανεμιστήρες, οι αντλίες, οι μετασχηματιστές και οι υπόλοιπες ηλεκτρομηχανολογικές εγκαταστάσεις δεν σταματούν τη νύχτα.

Γι’ αυτό είναι επίσης σημαντικό να γνωρίζουμε ποιες θα είναι οι προβλεπόμενες στάθμες θορύβου στα όρια της εγκατάστασης και ποια τεχνικά μέτρα θα εφαρμοστούν για τον περιορισμό του.

Η θέση στο Βιοτεχνικό Πάρκο αποτελεί φυσικά έναν παράγοντα που διαφοροποιεί σημαντικά το ζήτημα σε σχέση με μια εγκατάσταση μέσα σε κατοικημένη περιοχή. Παρόλα αυτά, η δημοσιοποίηση των σχετικών προβλέψεων θα έδινε μια σαφή εικόνα για το πραγματικό ακουστικό αποτύπωμα του έργου.

Επίσης μια εγκατάσταση αυτού του είδους πρέπει να συνεχίζει να λειτουργεί ακόμη και σε περίπτωση διακοπής του ηλεκτρικού δικτύου. Για τον λόγο αυτό τα Data Centers διαθέτουν συνήθως συστήματα UPS, συσσωρευτές και εφεδρικές μονάδες ηλεκτροπαραγωγής. Το ίδιο το ελληνικό πλαίσιο προβλέπει μάλιστα ότι οι εφεδρικές μονάδες ηλεκτροδότησης πρέπει να περιγράφονται στην τεχνική τεκμηρίωση.

Θα ήταν επομένως χρήσιμο να γνωρίζουμε ποια λύση έχει επιλεγεί για την εγκατάσταση της Καστοριάς.

• Τι είδους εφεδρικές γεννήτριες προβλέπονται;
• Ποια θα είναι η συνολική ισχύς τους;
• Τι καύσιμο θα χρησιμοποιούν και τι ποσότητα θα αποθηκεύεται;
• Τι είδους συστοιχίες μπαταριών θα εγκατασταθούν;
• Ποια είναι τα μέτρα πυρασφάλειας και αντιμετώπισης ενός έκτακτου περιστατικού;

Η δημοσιοποίηση αυτών των πληροφοριών δεν σημαίνει ότι υπάρχει κάποιος ιδιαίτερος κίνδυνος. Αντίθετα, δείχνει ότι έχει υπάρξει σωστός σχεδιασμός για την αντιμετώπισή του.

Οι θέσεις εργασίας και τοπικό όφελος

Στα δημοσιευμένα στοιχεία του επενδυτικού σχεδίου έχουν αναφερθεί 67 νέες θέσεις εργασίας, συνολικό ύψος επένδυσης περίπου 26,66 εκατ. ευρώ και δημόσια ενίσχυση περίπου 19,99 εκατ. ευρώ.

Για μια περιοχή όπως η Καστοριά, η δημιουργία δεκάδων νέων θέσεων εργασίας είναι ασφαλώς σημαντική. Θα είχε όμως ακόμη μεγαλύτερο ενδιαφέρον να γνωρίζουμε τη σύνθεσή τους.

• Ποιες ειδικότητες θα απαιτηθούν;
• Πόσες θα είναι μόνιμες μετά την ολοκλήρωση της κατασκευής;
• Πόσες μπορούν να καλυφθούν από εργαζομένους της περιοχής;
• Θα υπάρξουν προγράμματα εκπαίδευσης ή συνεργασία με τοπικές εκπαιδευτικές δομές ώστε να δημιουργηθεί ανθρώπινο δυναμικό με τις απαιτούμενες δεξιότητες;

Το πραγματικό όφελος μιας επένδυσης δεν εξαρτάται μόνο από το σημείο στο οποίο κατασκευάζεται ένα κτίριο. Εξαρτάται και από το πόσο βαθιά συνδέεται η επένδυση με την οικονομία και το ανθρώπινο δυναμικό της περιοχής που τη φιλοξενεί.

Οι παραπάνω προβληματισμοί δεν αποτελούν επιχειρήματα εναντίον της επένδυσης. Το αντίθετο. Ένα σύγχρονο Data Center μπορεί να αποτελέσει σημαντική ευκαιρία για την Καστοριά, να δημιουργήσει θέσεις εργασίας, να φέρει τεχνογνωσία και να βοηθήσει την περιοχή να αποκτήσει παρουσία σε έναν κλάδο που αναπτύσσεται με εξαιρετικά γρήγορους ρυθμούς.

Ακριβώς όμως επειδή πρόκειται για μια μεγάλη επένδυση, αξίζει να σχεδιαστεί με τον καλύτερο δυνατό τρόπο και με όσο το δυνατόν μεγαλύτερο όφελος για την περιοχή.

Γι’ αυτό θεωρώ χρήσιμο, πριν από την έναρξη λειτουργίας της εγκατάστασης, να έχουμε μια σαφή εικόνα τουλάχιστον για:

1. την πραγματική προβλεπόμενη κατανάλωση ηλεκτρικής ενέργειας και τον δείκτη PUE,
2. την τεχνολογία ψύξης, την κατανάλωση νερού και τον δείκτη WUE,
3. την προέλευση και το είδος του νερού που θα χρησιμοποιείται,
4. τις απαιτούμενες παρεμβάσεις στα δίκτυα ηλεκτρισμού και ύδρευσης,
5. το προβλεπόμενο ακουστικό αποτύπωμα,
6. την εφεδρική ηλεκτροδότηση και τα μέτρα ασφάλειας,
7. τη δυνατότητα αξιοποίησης της απορριπτόμενης θερμότητας,
8. τον αριθμό και το είδος των μόνιμων θέσεων εργασίας,
9. και τη συνολική σύνδεση της επένδυσης με την τοπική οικονομία.

Δεν χρειάζεται ούτε να δαιμονοποιούμε μια νέα τεχνολογία ούτε να θεωρούμε αυτονόητο ότι κάθε επένδυση έχει μόνο θετικές πλευρές. Χρειάζεται να γνωρίζουμε τα δεδομένα. Και αν τελικά οι ενεργειακές και υδατικές απαιτήσεις είναι περιορισμένες, οι περιβαλλοντικές επιπτώσεις μικρές και το όφελος για την τοπική κοινωνία σημαντικό, αυτό θα είναι εξαιρετικά θετικό για όλους.

Το ζητούμενο δεν είναι να εμποδίσουμε μια επένδυση. Είναι να αξιοποιήσουμε την ευκαιρία ώστε να γίνει όσο το δυνατόν καλύτερη για την Καστοριά και τους ανθρώπους της.

Φώτιος Μπάτζιος

Ετοιμάζεται Data Center στην Καστοριά – Ποιος ο φορέας του έργου