Prodexpo 2026: Δεν αρκεί να έρθει ένας εργολάβος, να φτιάξει μια πλατεία και να φύγει… 

Αθήνα, 15 Οκτωβρίου 2026 –  Η μετατροπή ιστορικών πόλεων σε τουριστικούς προορισμούς, ο εκτοπισμός των κατοίκων από αναβαθμισμένες περιοχές και η ανάγκη προσαρμογής των κτιρίων σε έναν κόσμο που αλλάζει με την τεχνητή νοημοσύνη βρέθηκαν στο επίκεντρο της συζήτησης «Metamorphosis: Shifting Paradigms in European Urban Regeneration», στο πλαίσιο της Prodexpo 2026, που πραγματοποιείται στο Ωδείο Αθηνών  στις 14 και 15 Οκτωβρίου στο Ωδείο Αθηνών.

 Ο Filippo Innocenti, διευθυντής της ZHA Architects, προειδοποίησε για τον κίνδυνο οι ιστορικές πόλεις να χάσουν την καθημερινή τους ζωή, χρησιμοποιώντας ως παράδειγμα τη γενέτειρά του, τη Φλωρεντία.

«Έχω παρακολουθήσει τη μεταμόρφωση της πόλης μου σε αυτό που θα αποκαλούσα ένα παγκόσμιο υπαίθριο μουσείο», ανέφερε, εκφράζοντας τον προβληματισμό του για το κατά πόσο αυτή η εξέλιξη ωφελεί τους κατοίκους αλλά και τους επισκέπτες.

«Πρέπει πραγματικά να φροντίσουμε τον τρόπο με τον οποίο λειτουργούν οι πόλεις μας. Δεν μπορούμε να σκεφτόμαστε έναν τόπο που έχει αποστερηθεί εντελώς τη φύση του ως ζωντανού οργανισμού». Όπως εξήγησε, η πόλη δεν πρέπει να εξυπηρετεί αποκλειστικά την κατανάλωση, αλλά «να παραμένει τόπος παραγωγής, κατοικίας και εργασίας». (σ.σ. αμέτρητες φορές έχουμε προβεί σε αντίστοιχες επισημάνσεις και για αυτό μας…αγαπάνε στο Σκαπέρδειο τόσο πολύ…)

Υποστήριξε ότι οι τεχνολογικές εξελίξεις επιτρέπουν την επιστροφή παραγωγικών δραστηριοτήτων στα αστικά κέντρα.

«Τώρα έχουμε την ευκαιρία να φέρουμε αυτή την ελαφρά βιομηχανία, για παράδειγμα την τεχνολογία, πίσω στο κέντρο», ανέφερε, σημειώνοντας ότι υπάρχουν δραστηριότητες συμβατές με τις απαιτήσεις βιωσιμότητας, ρύπανσης και μεταφορών. Ως παράδειγμα παρουσίασε τη Σενζέν της Κίνας, όπου η παραγωγή μικροτεχνολογίας βρίσκεται μέσα στον αστικό ιστό. «Στόχος είναι να δημιουργήσουμε το πιο σύνθετο δυνατό μείγμα δραστηριοτήτων και κοινωνικών αλληλεπιδράσεων, ώστε οι αστικές περιοχές να παραμένουν ζωντανές και λιγότερο ευάλωτες στις αλλαγές». 

Στην Καστοριά δώστε σημασία σε ότι είπε ο ειδικός στον αστικό και περιφερειακό σχεδιασμό Pietro Elisei – Δεν αρκεί να έρθει ένας εργολάβος, να φτιάξει μια πλατεία και να φύγει… 

Από την πλευρά του, ο Pietro Elisei ερευνητής και ειδικός στον αστικό και περιφερειακό σχεδιασμό στο Πανεπιστήμιο της Ρώμης, επισήμανε ότι οι αναπλάσεις δεν μπορούν να αντιμετωπίζονται αποκλειστικά ως κατασκευαστικά έργα.

«Πρέπει να καταλάβουμε ότι η αστική αναγέννηση είναι μια σύνθετη διαδικασία. Δεν αφορά μόνο τη φυσική διάσταση των πόλεών μας», είπε, εξηγώντας ότι οι παρεμβάσεις επηρεάζουν την κοινωνία, τον πολιτισμό, το περιβάλλον, την οικονομία και τους θεσμούς. Ιδιαίτερη αναφορά έκανε στον εξευγενισμό των αστικών περιοχών και στις συνέπειες που μπορεί να έχει για τους κατοίκους.

«Όταν αναγκάζεις τους ανθρώπους να φύγουν από τον τόπο όπου γεννήθηκαν, αυτό δεν είναι ποτέ καλό», σημείωσε, αναγνωρίζοντας ωστόσο ότι «ο εξευγενισμός αποτελεί επίσης ένδειξη μετασχηματισμού μιας πόλης». 

σ.σ. Ο ερευνητής λέει ότι όταν μια πόλη «ανανεώνεται», δεν φτάνει να φτιάξεις μόνο κτίρια, δρόμους και πλατείες.

Η πόλη δεν είναι απλώς τσιμέντο, είναι και άνθρωποι, συνήθειες, δουλειές, κανόνες. Άρα κάθε αλλαγή στο «φυσικό» κομμάτι (τα κτίρια και τους χώρους) επηρεάζει και όλα τα υπόλοιπα.

Η φράση «δεν είναι μόνο κατασκευαστικό έργο»
Δεν αρκεί να έρθει ένας εργολάβος, να φτιάξει μια πλατεία και να φύγει. Πρέπει να σκεφτείς τι θα συμβεί μετά, σε ποιον θα χρησιμεύσει και τι θα αλλάξει γύρω της.

Τι σημαίνει ότι επηρεάζει 5 πράγματα

• Κοινωνία: Αν ανακαινίσεις μια υποβαθμισμένη γειτονιά και ανέβουν πολύ τα ενοίκια, οι παλιοί κάτοικοι μπορεί να αναγκαστούν να φύγουν. Το έργο έγινε, αλλά η κοινότητα διαλύθηκε.
• Πολιτισμός: Αν γκρεμίσεις ένα παλιό καφενείο ή μια παλιά αγορά που ήταν σημείο συνάντησης, χάνεται ο χαρακτήρας και η ταυτότητα της περιοχής, ακόμα κι αν στη θέση τους μπει κάτι πιο όμορφο.
• Περιβάλλον: Αν μετατρέψεις ένα πάρκο σε πλακόστρωτη πλατεία, η πόλη χάνει σκιά και πράσινο και ζεσταίνεται περισσότερο το καλοκαίρι.
• Οικονομία: Μια νέα πεζόδρομηση μπορεί να φέρει κόσμο και να ζωντανέψει τα μαγαζιά. Αν όμως ο δρόμος κλείσει χωρίς σχέδιο, κάποια μαγαζιά μπορεί να χάσουν πελάτες και να κλείσουν.
• Θεσμοί: Χρειάζονται φορείς, δήμος και κανόνες για να συντηρείται το έργο και να λειτουργεί σωστά. Αλλιώς η ανακαινισμένη πλατεία μένει χωρίς φροντίδα και γεμίζει προβλήματα μετά από λίγα χρόνια.

Σε μία πρόταση
Η αστική αναγέννηση δεν είναι «ρίχνω τσιμέντα», αλλά «αλλάζω τη ζωή μιας γειτονιάς», και γι’ αυτό πρέπει να σκεφτείς όλες τις συνέπειες πριν ξεκινήσεις.

Julian Lipscombe: «Η μόνη βεβαιότητα αυτή τη στιγμή είναι η αβεβαιότητα»

Από την πλευρά του, ο  Julian Lipscombe, διευθυντής της Bennetts Associates, έθεσε το ζήτημα της προσαρμογής των πόλεων στις τεχνολογικές και κοινωνικές αλλαγές. «Η μόνη βεβαιότητα αυτή τη στιγμή είναι η αβεβαιότητα», τόνισε, κάνοντας αναφορά στην κλιματική αλλαγή, την τεχνητή νοημοσύνη και τις διεθνείς πολιτικές εξελίξεις.

Περιγράφοντας μια συζήτηση με το 26χρονο γιο του, τόνισε: «Τον ρώτησα τι απασχολεί τη γενιά του αυτή τη στιγμή και μου είπε: πριν από έξι μήνες ήταν το κλίμα, τώρα είναι η τεχνητή νοημοσύνη».

Όπως εξήγησε, πρόκειται για μια τεχνολογία που επηρεάζει ήδη τις προσδοκίες των νέων για την αγορά εργασίας, δημιουργώντας νέα ερωτήματα για τον τρόπο με τον οποίο πρέπει να σχεδιάζονται οι πόλεις και τα κτίρια. Σημείωσε ότι η αβεβαιότητα επιβάλλει μεγαλύτερη ευελιξία στον αρχιτεκτονικό σχεδιασμό.

«Τα νέα κτίρια πρέπει να είναι όλο και περισσότερο ευέλικτα, απλούστερα, λιγότερο σύνθετα και φθηνότερα», ανέφερε, ώστε να μπορούν να προσαρμόζονται στις μελλοντικές αλλαγές. Ως παράδειγμα επιτυχημένης αστικής αναγέννησης παρουσίασε το Μάντσεστερ, το οποίο κατάφερε να ανακάμψει από τη βιομηχανική παρακμή αξιοποιώντας τα πανεπιστήμια, τον πολιτισμό, τη μουσική και το ποδόσφαιρο.

«Είναι ένα αρκετά καλό παράδειγμα του τι μπορεί να είναι μια επιτυχημένη αστική αναγέννηση», σημείωσε, τονίζοντας ότι «μέσα σε όλα αυτά, η κοινωνική διάσταση δεν ξεχάστηκε ποτέ».