Ένας λόγιος γουναράς – (Ο αθόρυβος συμπολίτης μας με το έμφυτο λογοτεχνικό χάρισμα)

Καταγράφουμε την ιστορία σήμερα για να μην μας διαγράψει αύριο.

Γράφει: Ο Λεωνίδας θ. Πουλιόπουλος.

Ένας λόγιος γουναράς

(Ο αθόρυβος συμπολίτης μας με το έμφυτο λογοτεχνικό χάρισμα.)

  Φέτος είπα να κάνω ποδαρικό με ένα αφιέρωμα που αφορά έναν λόγιο γουναρά, ο οποίος με τη συγγραφική-αρθρογραφική του δραστηριότητα αναβαθμίζει την Καστοριά και τον κλάδο της γούνας, παραδίδοντας μαθήματα πολιτισμού με το συγγραφικό του έργο. Είναι ένας από τους πολλούς αφανείς σκαπανείς του πολιτισμού που κυκλοφορούν ανάμεσά μας αλλά δεν προβάλλονται όπως θα έπρεπε με ότι αυτό συνεπάγεται.  

Τον Σπύρο τον γνώρισα ουσιαστικά τα τελευταία χρόνια, μετά την επιστροφή του στις ρίζες. Όχι μέσα από κοινωνικές συναναστροφές ή δημόσιες παρουσίες, αλλά κυρίως μέσα από τα λογοτεχνικά του κείμενα — διηγήματα, νουβέλες, μικρές αφηγηματικές καταθέσεις ψυχής — που δημοσίευε και εξακολουθεί να δημοσιεύει στην τοπική εφημερίδα Φωνή της Καστοριάς. Κείμενα που δεν ζητούν θόρυβο, αλλά τον κερδίζουν.

Ιδιαίτερη εντύπωση μου προκάλεσε ένα τηλεφώνημα από τον αείμνηστο καθηγητή μου, τον φιλόλογο Στάθη Πελαγίδη, ο οποίος με κάλεσε από τη Θεσσαλονίκη για να με ρωτήσει σχεδόν με απορία: «Ποιος είναι ο Σπύρος Νίτσας που γράφει τόσο υπέροχα κείμενα;»
Όταν του απάντησα ότι πρόκειται για έναν συνταξιούχο γουναρά που επέστρεψε από τη Φρανκφούρτη και ζει πλέον στην Καστοριά, η έκπληξή του ήταν εύγλωττη. Για μένα —που δεν είμαι φιλόλογος— η κρίση ενός ανθρώπου των γραμμάτων, με τόσο πλούσιο συγγραφικό έργο, είχε ιδιαίτερη βαρύτητα. Από εκείνη τη στιγμή άρχισα να παρακολουθώ με μεγαλύτερο ενδιαφέρον τον «απόμαχο» γουναρά και να διαπιστώνω πως πρόκειται για ένα έμφυτο λογοτεχνικό ταλέντο· ένα ταλέντο που για χρόνια έμενε σιωπηλό, εγκλωβισμένο στις απαιτήσεις της επαγγελματικής ζωής. Ίσως γιατί δεν υπήρχε ο χρόνος. Ίσως γιατί δεν είχε ακόμη έρθει η στιγμή.

Και τελικά, όπως συμβαίνει συχνά, η σύνταξη —εκεί όπου ο χρόνος παύει να είναι εχθρός— άνοιξε τον δρόμο για τη δημιουργία.

Ποιος είναι, λοιπόν, ο λόγιος γουναράς Σπύρος Νίτσας;

Γεννήθηκε στην Ήπειρο και μεγάλωσε στην Καστοριά, έναν τόπο άρρηκτα δεμένο με την τέχνη της γουνοποιίας. Παντρεμένος και πατέρας δύο κοριτσιών, που ακολουθούν το λειτούργημα της εκπαίδευσης, ολοκλήρωσε τη βασική του μόρφωση στην Καστοριά και αφοσιώθηκε επαγγελματικά στη γούνα, συνεχίζοντας μια παράδοση που απαιτεί ακρίβεια, υπομονή και λεπτή καλλιτεχνική ευαισθησία.

Για αρκετά χρόνια έζησε στη Φρανκφούρτη, όπου φοίτησε εκεί στη Σχολή Γουνοποιίας, εμπλουτίζοντας τις τεχνικές και επαγγελματικές του γνώσεις. Παράλληλα όμως, πίσω από τη χειρωνακτική τέχνη και την καθημερινή βιοπάλη, ωρίμαζε μέσα του μια άλλη ανάγκη: η ανάγκη της γραφής. Ένα πάθος διαρκές, σχεδόν υπόγειο, που με τον χρόνο μετατράπηκε σε επίμονη δημιουργική πράξη.

Ο Σπύρος Νίτσας συμμετείχε σε σημαντικούς λογοτεχνικούς διαγωνισμούς, αποδεικνύοντας ότι η τέχνη δεν γνωρίζει επαγγελματικά σύνορα. Στον πανελλήνιο διαγωνισμό διηγήματος του ηλεκτρονικού περιοδικού Αναγνώστης, σε συνεργασία με το Μητροπολιτικό Κολέγιο Αθηνών, διακρίθηκε και κατατάχθηκε στους δέκα καλύτερους με το διήγημα «Ο σκύλος με τα γαλάζια μάτια», προσφέροντας —παρά την ιδιότητά του ως γουναρά— ένα αληθινό ρεσιτάλ γραφής.

Στον Όμιλο Τεχνών και Επιστημών της UNESCO συμμετείχε με το διήγημα «Το τελευταίο καρφί», ενώ στο Βιβλίο Νετ δημοσιεύτηκε το έργο του «Η φτωχή της γειτονιάς». Κείμενά του φιλοξενούνται σε ηλεκτρονικά περιοδικά και εφημερίδες, με σταθερή παρουσία στη Φωνή της Καστοριάς, επιβεβαιώνοντας μια πορεία ήσυχη αλλά ουσιαστική στον χώρο των γραμμάτων.

Ο ίδιος λέει πως γεννήθηκε σε μια εποχή όπου η λογική άρχισε να κουράζει τους ανθρώπους. Ίσως γι’ αυτό στη γραφή του αναζητά το άρρητο, το βιωμένο, εκείνο που δεν εξηγείται αλλά αισθάνεται. Στα έργα του συνυπάρχουν ο ρεαλισμός και το όνειρο, η μελαγχολία και η λεπτή ειρωνεία, φωτίζοντας μικρές ανθρώπινες στιγμές που συνήθως προσπερνούμε.

Ο Σπύρος Νίτσας αποτελεί ένα ζωντανό παράδειγμα δημιουργού που γεφυρώνει την τέχνη του χεριού με την τέχνη του λόγου. Αποδεικνύει πως η λογοτεχνία μπορεί να ανθίσει παντού — ακόμη και εκεί όπου κανείς δεν την περιμένει. Και ίσως, τελικά, ακριβώς εκεί να γεννιούνται οι πιο αυθεντικές φωνές.

Η συντεχνία των γουναράδων, λοιπόν, δεν έχει λόγο να αισθάνεται υπερήφανη μόνο για τα παιδιά της, εκείνα που διέπρεψαν και διαπρέπουν στις επιστήμες στις τέχνες και στα γράμματα. Οφείλει να στρέψει το βλέμμα και στους ίδιους τους ανθρώπους της, στους σιωπηλούς τεχνίτες που, παράλληλα με τη δεξιοτεχνία των χεριών τους, καλλιεργούν και τη λεπτή τέχνη του λόγου. Σε συναδέλφους όπως ο Σπύρος Νίτσας, που αποδεικνύουν πως το διαχρονικό και ιστορικό επάγγελμα του γουνοποιού δεν πλάθει μόνο ύλη, αλλά και πνεύμα. Γιατί εκεί όπου η παράδοση συναντά τη δημιουργία, γεννιέται πολιτισμός — και αυτό είναι ίσως το μεγαλύτερο καύχημα μιας συντεχνίας με βαθιές ρίζες στην ιστορία και στον χρόνο.

Εμείς Σπύρο σου ευχόμαστε να έχεις κουράγιο και δύναμη ψυχής τε και πνεύματος και να συνεχίζεις με τα γραφόμενά σου να μας αφυπνίζεις και να μας χαρίζεις ευχάριστες  και νοσταλγικές εμπειρίες που θα μας κάνουν ακόμη ποιο ώριμους και επιλεκτικούς αναγνώστες.  

Λεωνίδας θ. Πουλιόπουλος