Τα τελευταία 15 χρόνια, η Κίνα επένδυσε πάνω από $62 δισ. στη Βενεζουέλα[1]). Δεν ήταν φιλανθρωπία, ούτε ιδεολογική αλληλεγγύη. Ήταν η αγορά ενός γεωπολιτικού οικοπέδου στην “πίσω αυλή” της Ουάσιγκτον.
Η στρατιωτική επέμβαση των ΗΠΑ στις 3 Ιανουαρίου, με την αστραπιαία σύλληψη του Νικολάς Μαδούρο από την Delta Force, παρουσιάστηκε στα δελτία ειδήσεων ως πόλεμος κατά των ναρκωτικών (“narcoterrorism”). Όμως, αν σκάψουμε πίσω από τη ρητορική, η εικόνα είναι διαφορετική. Δεν πρόκειται για την κοκαΐνη. Πρόκειται για την ενεργειακή ασφάλεια των ΗΠΑ και την βίαιη επιβεβαίωση ότι το Δυτικό Ημισφαίριο παραμένει αμερικανική ζώνη επιρροής.
Ας ακολουθήσουμε τα χρήματα και τη στρατηγική για να καταλάβουμε γιατί συνέβη τώρα.
Η ΜΕΓΑΛΥΤΕΡΗ ΜΕΤΑΦΟΡΑ ΠΕΡΙΟΥΣΙΑΚΩΝ ΣΤΟΙΧΕΙΩΝ ΤΟΥ ΑΙΩΝΑ
Η Κατάρρευση της “Τριάδας” και η Δίψα για Βαρύ Αργό
Για να καταλάβουμε την επέμβαση, πρέπει να κοιτάξουμε τα αμερικανικά διυλιστήρια στον Κόλπο του Μεξικού. Αυτά τα βιομηχανικά μεγαθήρια κατασκευάστηκαν δεκαετίες πριν για να επεξεργάζονται βαρύ αργό πετρέλαιο (heavy crude). Σήμερα, οι ΗΠΑ παράγουν άφθονο πετρέλαιο (shale oil), αλλά είναι ελαφρύ. Δεν κάνει για αυτές τις εγκαταστάσεις.
Οι ΗΠΑ βασίζονταν ιστορικά σε μια τριάδα προμηθευτών για βαρύ αργό: Καναδάς, Μεξικό, Βενεζουέλα. Το πρόβλημα; Η παραγωγή του Μεξικού καταρρέει. Αυτό άφησε τις ΗΠΑ επικίνδυνα εξαρτημένες αποκλειστικά από τον Καναδά[1]).
Η Βενεζουέλα κάθεται πάνω στα μεγαλύτερα αποδεδειγμένα αποθέματα πετρελαίου στον κόσμο (303 δισ. βαρέλια), και το πετρέλαιό της είναι ακριβώς αυτό που χρειάζονται τα αμερικανικά διυλιστήρια. Η ιδέα ότι η Κίνα ήλεγχε τη στρόφιγγα αυτού του στρατηγικού πόρου (λαμβάνοντας το 80% των εξαγωγών ως αποπληρωμή δανείων) ήταν, για την Ουάσιγκτον, μια αφόρητη εθνική απειλή.
Monroe Doctrine: Η έξωση των Ρώσων και των Κινέζων
Η επέμβαση δεν ήταν κεραυνός εν αιθρία. Ήταν η εφαρμογή του νέου “Δόγματος Μονρόε”. Η Στρατηγική Εθνικής Ασφάλειας των ΗΠΑ του 2025 ήταν σαφής: καμία “μη-ημισφαιρική” δύναμη δεν επιτρέπεται να έχει στρατηγικό έλεγχο στην Αμερική[2]).
Τι ακριβώς ξήλωσαν οι Αμερικανοί πεζοναύτες;
- Ρωσία: Η Μόσχα είχε μετατρέψει τη Βενεζουέλα σε προκεχωρημένο φυλάκιο. Είχε επενδύσει μέσω της Rosneft σε πέντε κοινοπραξίες και, πιο ανησυχητικά, υπήρχαν αναφορές για εγκατάσταση συστημάτων S-400 και εργοστάσιο πυρομαχικών[3]).
- Κίνα: Το Πεκίνο είχε χτίσει μια σχέση εξάρτησης, δανείζοντας $60 δισ. με αντάλλαγμα πετρέλαιο. Το καθεστώς Μαδούρο επιβίωνε χάρη στην κινεζική οικονομική στήριξη.
Για την Ουάσιγκτον, η Βενεζουέλα είχε γίνει ό,τι ήταν η Κούβα το 1962: μια πλατφόρμα προβολής ισχύος για τους αντιπάλους της. Η εισβολή ήταν η πράξη έξωσης.
Cui Bono: Ποιος πληρώνεται αύριο το πρωί;
Αν ακολουθήσουμε τη διαδρομή του χρήματος, βλέπουμε ποιος έχει λαμβάνειν την επόμενη μέρα. Η ανατροπή του καθεστώτος ανοίγει τον δρόμο για τη μεγαλύτερη μεταφορά περιουσιακών στοιχείων του αιώνα.
- Οι Πετρελαϊκές: Η ExxonMobil και η ConocoPhillips έχουν λαμβάνειν ανεκτέλεστες δικαστικές αποφάσεις ύψους άνω των $10 δισ. από τις εθνικοποιήσεις του παρελθόντος[4]). Μια φιλική κυβέρνηση στο Καράκας θα μπορούσε να “πληρώσει” αυτά τα χρέη με νέα συμβόλαια εξόρυξης.
- Η Wall Street: Η Βενεζουέλα χρωστάει περίπου $154 δισ. σε ομόλογα και δάνεια. Επενδυτικά κεφάλαια που αγόρασαν αυτά τα ομόλογα “μπιρ παρά” όταν η χώρα χρεοκόπησε, τώρα βλέπουν την αξία τους να εκτοξεύεται. Η αναδιάρθρωση του χρέους υπό αμερικανική εποπτεία θα τους κάνει πλούσιους[5]).
Στον αντίποδα, η Κίνα και η Ρωσία βλέπουν επενδύσεις δεκαετιών να εξαερώνονται. Είναι ένα παιχνίδι μηδενικού αθροίσματος: ό,τι κερδίζει η Νέα Υόρκη, το χάνει η Σαγκάη και η Μόσχα.
Το Φάντασμα του Ιράκ και η Παγίδα του Παναμά
Εδώ όμως αρχίζουν τα δύσκολα. Οι αμερικανοί σχεδιαστές παρουσιάζουν την επιχείρηση ως επανάληψη του Παναμά (1989): μια γρήγορη επέμβαση, σύλληψη του “κακού” (τότε ο Νοριέγκα, τώρα ο Μαδούρο) και αποκατάσταση της δημοκρατίας.
Αυτή η αναλογία είναι επικίνδυνα απλοϊκή.
- Ο Παναμάς είχε 3 εκατομμύρια κατοίκους. Η Βενεζουέλα έχει 28 εκατομμύρια.
- Στον Παναμά υπήρχε ήδη εκλεγμένη κυβέρνηση που περίμενε να αναλάβει. Στη Βενεζουέλα, η αντιπολίτευση είναι κατακερματισμένη και ο κρατικός μηχανισμός (στρατός, δικαστήρια) είναι βαθιά διαβρωμένος από 25 χρόνια τσαβισμού.
Το ιστορικό pattern που πρέπει να μας ανησυχεί δεν είναι ο Παναμάς, αλλά το Ιράκ του 2003 ή η Λιβύη του 2011. Η στρατιωτική νίκη είναι το εύκολο μέρος. Το κενό εξουσίας που ακολουθεί γεμίζει συχνά από χάος, παραστρατιωτικές ομάδες και μακροχρόνια αστάθεια. Η Βενεζουέλα έχει εκατοντάδες χιλιάδες οπλισμένους σε “colectivos” (παραστρατιωτικές ομάδες) και διασυνδέσεις με καρτέλ. Η διάλυση του κράτους μπορεί να μετατρέψει τη χώρα σε μια γιγαντιαία “μαύρη τρύπα” στην Καραϊβική.
Τι Σημαίνει αυτό για την Ελλάδα και την Ευρώπη;
Γιατί πρέπει να ενδιαφέρει έναν Έλληνα αναγνώστη τι συμβαίνει στο Καράκας; Πέρα από τις προφανείς επιπτώσεις στη ναυτιλία (όπου ο ελληνόκτητος στόλος πρέπει να προσέχει τον “σκιώδη στόλο” και τις κυρώσεις), υπάρχει ένα βαθύτερο ζήτημα αρχής.
Η Ελλάδα, ως μεσαία δύναμη, στηρίζει την εθνική της ασφάλεια στο Διεθνές Δίκαιο και στον ΟΗΕ. Η αμερικανική επέμβαση έγινε χωρίς εντολή του Συμβουλίου Ασφαλείας, αγνοώντας πλήρως τον ΟΗΕ και τους συμμάχους στο ΝΑΤΟ.
Όταν οι μεγάλες δυνάμεις (είτε είναι η Ρωσία στην Ουκρανία, είτε οι ΗΠΑ στη Βενεζουέλα) αποφασίζουν ότι το Διεθνές Δίκαιο είναι προαιρετικό και ότι ισχύει το δίκαιο του ισχυρού, οι χώρες όπως η Ελλάδα γίνονται πιο ευάλωτες. Η “τάξη βασισμένη σε κανόνες” (rules-based order) δέχθηκε άλλη μια μαχαιριά.
Επιπλέον, η Ευρώπη κινδυνεύει να πληρώσει τον λογαριασμό της αστάθειας. Ήδη η Ισπανία δέχεται τεράστιες πιέσεις από προσφυγικές ροές Βενεζουελάνων[6]). Αν η “λύση” των ΗΠΑ οδηγήσει σε χάος τύπου Λιβύης, ένα νέο κύμα προσφύγων θα χτυπήσει την πόρτα της Ευρώπης, ζητώντας διαχείριση και αλληλεγγύη.
Η Επόμενη Μέρα
Η Ουάσιγκτον πήρε το ρίσκο. Έπαιξε το χαρτί της στρατιωτικής ισχύος για να λύσει ένα πρόβλημα που οι κυρώσεις και η διπλωματία απέτυχαν να λύσουν επί μια δεκαετία.
Υλικά, οι ΗΠΑ κερδίζουν: εξασφαλίζουν το πετρέλαιο και διώχνουν τους γεωπολιτικούς ανταγωνιστές. Ηθικά και πολιτικά, όμως, ανοίγουν το Κουτί της Πανδώρας. Η ιστορία διδάσκει ότι οι επεμβάσεις στη Λατινική Αμερική σπάνια έχουν happy end. Το ερώτημα δεν είναι πλέον αν θα πέσει ο Μαδούρο – αυτό τελείωσε. Το ερώτημα είναι αν η Βενεζουέλα θα γίνει ένας σταθερός ενεργειακός εταίρος ή ένα failed state που θα εξάγει αστάθεια για τα επόμενα 20 χρόνια. Και σε αυτό το σενάριο, το κόστος θα το πληρώσουμε όλοι.
ΠΗΓΕΣ6▼
[1]https://www.fdd.org/analysis/2025/12/11/a-free-venezuela-elevates-u-s-energy-security/
[6]https://euaa.europa.eu/latest-asylum-trends-mid-year-review-2025/applications
Σχετικά:
ΗΠΑ-ΕΕ: Συμφώνησαν για δασμούς ύψους 15% στα ευρωπαϊκά προϊόντα, εκτός χάλυβα και αλουμινίου
Συνεχίζεται το ανθρωποκυνηγητό για τον δολοφόνο του Τσάρλι Κερκ: Το νέο βίντεο του FBI
Συνάντηση Τραμπ – Ερντογάν: «Χρυσό» deal στην ενέργεια επιδιώκει η Τουρκία – Το παρασκήνιο
Blame game: το παιχνίδι των ευθυνών και η μάχη των εντυπώσεων πίσω από την ακύρωση του ραντεβού Μητσοτάκη–Ερντογάν
Ανάλυση Φίσερ για Ουκρανία: Μπήκαμε σε προπολεμική εποχή με το σχέδιο ΗΠΑ – Φοβάμαι τα χειρότερα
ΗΠΑ και Κίνα ένα βήμα πιο μακριά – Το Πεκίνο εκσυγχρονίζεται και αδιαφορεί για την αποπυρηνικοποίηση
Ο Μαδούρο και η σύζυγός του μεταφέρονται στη Νέα Υόρκη μέσω του Iwo Jima
Νικολάς Μαδούρο: Νέες φωτογραφίες και βίντεο – «Καλή χρονιά» είπε στους πράκτορες
