Με αφορμή την Παγκόσμια Ημέρα για το Νερό (22 Μαρτίου), η Μη Κερδοσκοπική Οργάνωση “Εθελοντική Εργασία Καστοριάς” διοργάνωσε ημερίδα στην οποία εκτός των άλλων συζητήθηκαν και οι συνέπειες στο περιβάλλον από την κατασκευή φραγμάτων στους ποταμούς.
Ο Σάκης Καρανικολόπουλος, μέλος της εθελοντικής
εργασίας, με επιστολή του, ανέφερε τα προβλήματα που θα προκληθούν:
Στην Καστοριά πρόκειται να κατασκευαστεί ένα μεγάλο φράγμα με Υδροηλεκτρικό Σταθμό κοντά στο χωριό Νεστόριο. Το αρχικό ερώτημα ήταν, αν αυτό το φράγμα ήταν απαραίτητο να μπει σε τροχιά κατασκευής. Αν το κόστος κατασκευής του αποσβεστεί από την ωφέλεια που θα προσφέρει. Τα αποτελέσματα της έρευνας, μάλλον αμφιλεγόμενα. Οι πολίτες της Καστοριάς έχουν άγνοια για τις επιπτώσεις ενός μεγάλου φράγματος ενώ ο ποταμός Αλιάκμονας φράζεται κοντά στις πηγές του. Και δεν είναι μόνο αυτό.
Οι εκβολές του Αλιάκμονα είναι χαρακτηρισμένες με τους όρους της συνθήκης RAMSAR. Μιας πολύ αυστηρής συνθήκης προστασίας. Από την άλλη, η ΔΕΗ έχει καταστήσει τον ποταμό ουσιαστικά μια τεράστια λίμνη, που εκτείνεται από το “σβήσιμο” της λίμνης του Πολυφύτου στην Κοζάνη, έως το τελικό φράγμα της Αγίας Βαρβάρας στις περιαστικές περιοχές της Βέροιας. Συνολικά, τέσσερα μεγάλα φράγματα μόνο στη κεντρική ροή του Αλιάκμονα, χωρίς να συμπεριλάβουμε μικρότερους ταμιευτήρες (οι οποίοι είναι δύσκολο πλέον να καταγραφούν) στους μικρότερους παραποτάμους ή ακόμα και σε μεγάλους παραποτάμους (π.χ. στον Εδεσσαίο ποταμό όπου είναι κατασκευασμένος ο ΥΗΣ του Άγρα που τροφοδοτεί με νερό το περιβόητο “κανάλι 66”. Το κανάλι που είναι ο κυριότερος ρυπαντής του Αλιάκμονα).
Όπως φαίνεται λοιπόν στο όνομα της ανάπτυξης, για ακόμα μεγαλύτερες αγροτικές αποδόσεις θα πρέπει να “εγκιβωτίσουμε” κι άλλο νερό. Έτσι αυτή τη στιγμή βρίσκονται υπό κατασκευή δύο ακόμα μεγάλα φράγματα. Ένα στη περιοχή “Ελάφιο” των Γρεβενών κι ακόμα ένα κοντά στο χωριό Νεστόριο στην Καστοριά.
Στο φράγμα του “Ελαφίου” θα κατακλυστούν τουλάχιστον 25.000 στρέμματα δασικών εκτάσεων, πάνω από 12 διαφορετικοί τύποι βλάστησης, νεολιθικοί οικισμοί υπό αρχαιολογική έρευνα, ο οικισμός της Αγάπης, 4 αρδευτικά δίκτυα, θα επηρεαστεί αρνητικά η πανίδα και ιδιαίτερα σπάνια θηλαστικά (αρκούδα, ζαρκάδι, αγριόγατα, βίδρα), ψάρια και πουλιά. Επίσης, αναμένεται να κατακλυστούν φωλιές μαυροπελαργών και αποικίες ερωδιών . Το δε φράγμα του Νεστορίου βρίσκεται κοντά σε περιοχή χαρακτηρισμένη ως Natura2000 ενώ οι απαιτήσεις σε νερό θα μπορούσαν ίσως να καλυφτούν απλά με ορθολογικότερη χρήση του νερού (τεχνολογίες σταγονιδίων, καλύτερα αρδευτικά έργα).
Τα φράγματα αυτά είναι αμφίβολο αν τελικά εξυπηρετούν όντως ανάγκες συλλογής νερού ή αν απλά είναι τεχνάσματα συλλογής ψηφοφόρων. Αφού δεν δίνεται η πρέπουσα βαρύτητα και συζήτηση για ένα έργο που θα επηρεάσει ριζικά τόσο το οικοσύστημα όσο και τις ανθρώπινες δραστηριότητες, όχι μόνο στα Γρεβενά ή την Καστοριά αλλά ίσως σε όλη την έκταση του Αλιάκμονα.
Η εφημερίδα Ορίζοντες, επικοινώνησε με τον κύριο Καρανικολόπουλο, για περαιτέρω διευκρινήσεις επί του θέματος:
Έχουν ξεκινήσει οι εργασίες κατασκευής του φράγματος στο Νεστόριο;
Ναι, έχουν ξεκινήσει εδώ και ένα τετράμηνο περίπου και μάλιστα παλεύουν μέχρι τον Μάη να τελειώσουν τη σήραγγα εκτροπής. Μια σήραγγα μέσα στο βουνό ώστε να εκτρέψουν το νερό και επομένως να γίνει το φράγμα.
Μέσα στην επιστολή σας, λέτε ότι οι πολίτες έχουν άγνοια των συνεπειών. Πιστεύεται ότι είναι όντως άγνοια ή πρόκειται για παραπλάνηση;
Νομίζω ότι είναι άγνοια και όχι παραπλάνηση. Αν κάποιος κάτσει και ασχοληθεί με το θέμα και το ψάξει, μπορεί να βρει πηγές, στοιχεία και οτιδήποτε χρειαστεί για να ενημερωθεί.
Ο κόσμος δεν ενδιαφέρεται για την καταστροφή του περιβάλλοντος που θα προκύψει μέσω αυτών των εργασιών;
Δεν ξέρω αν πρόκειται για καταστροφή. Πάντως έχει περαστεί η ιδέα ότι πρόκειται για ένα έργο ανάπτυξης. Που στην ουσία είναι ένα έργο ανάπτυξης, αν και αυτό θα πρέπει θα συζητηθεί από την κοινωνία. Ενδεχομένως και όχι εσκεμμένα, δεν έψαξαν τόσο πολύ να δουν αν είναι αρνητικό ή θετικό όλο αυτό. Ως τώρα όμως, η εμπειρία ανάλογων έργων, δείχνει ότι τα αποτελέσματα είναι αμφιλεγόμενα. Οπότε θα πρέπει να συζητηθεί. Να δούμε τα συν και τα πλην, να δούμε αν όντως έχει αυτές τις ανάγκες για νερό η Καστοριά ή η Κοζάνη ή τα Γρεβενά. Αν καλύπτονται με άλλους τρόπους οι ανάγκες αυτές. Η κατασκευή του φράγματος είναι η τελευταία σαν λύση, γιατί ύστερα από αυτό δεν υπάρχει επιστροφή. Όταν κατασκευαστεί το φράγμα δεν υπάρχει κανένας τρόπος για να επαναφέρεις το περιβάλλον στην πρότερή του μορφή.
Εσείς σαν “Εθελοντική Εργασία Καστοριάς” σε τι ενέργειες σκοπεύετε να προβείτε ώστε να βοηθήσετε σε αυτό το πρόβλημα;
Δεν υπάρχει, κάποια συζήτηση πάνω σε αυτό το θέμα. Κάναμε βέβαια την έρευνα που αφορά τη δημιουργία του φράγματος. Υπήρξε και μια αντιπαράθεση της οικολογικής οργάνωσης “Καλλιστώ” με τον Δήμαρχο πάνω σε αυτό. Δεν θέλουμε να παρέμβουμε από τη στιγμή που ο κόσμος πιστεύει πως πρόκειται για κάτι θετικό. Αν μάθει όμως ο κόσμος, τι προβλήματα θα προκύψουν από τη δημιουργία ενός φράγματος, δεν θα θέλει και τη δημιουργία του και θα αντιδράσει από μόνος του.
Σαν Εθελοντική Εργασία Καστοριάς, θα θέλαμε αν και δεν μπορούμε ακόμα, επειδή προς το παρόν δεν έχουμε ούτε τη δύναμη, ούτε τους ανθρώπους, να δημιουργήσουμε ένα είδος διαχείρισης όλου του Αλιάκμονα και των εκβολών του.
Μπορείτε να αντλήσετε περισσότερες λεπτομέρειες και εκτιμήσεις, καθώς και τα αποτελέσματα της κοινωνικής έρευνας από τον παρακάτω σύνδεσμο:
